loader

តើអ្វីជាភាពខុសគ្នារវាងពន្ធអនុគ្រោះ EBA និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម FTA?

ក្រុងភ្នំពេញ៖ នារយៈពេលខ្លីនេះ សហភាពអឺរ៉ុបទើបតែចុះហត្ថលេខាថ្មីៗ ជាមួយវៀតណាមក្នុងការកាត់បន្ថយពន្ធនាំចូលរវាងប្រទេសទាំង២ ដែលគេស្គាល់ថា ប្រព័ន្ធពន្ធពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) ខណៈដែលកម្ពុជាត្រូវបានសហភាពអឺរ៉ុបគ្រោងនឹង ដកប្រព័ន្ធពន្ធអនុគ្រោះ (EBA) ឬ កម្មវិធីអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងលើកលែងតែអាវុធ ដែលជាក្តីកង្វល់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ តែបើសង្កេតឲ្យម៉ត់ចត់ទៅ តើប្រភេទនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទាំង២នេះខុសគ្នាយ៉ាងណា?

នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍វៀតណាមគឺជាប្រទេសទី២ បន្ទាប់ពីសឹង្ហបុរី​ដែលទទួលបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប បន្ទាប់ពីវៀតណាមបានខ្នះខ្នែងយ៉ាងមមាញឹកក្នុងការបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យ សហភាពអឹរ៉ុបចុះជាធរមានលើប្រព័ន្ធពន្ធមួយនេះ។ ជាការពិតណាស់ ប្រព័ន្ធពន្ធអនុគ្រោះពន្ធទំនិញស្ទើរ ៩៩ ភាគរយ ពិតជាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់វៀតណាម ក្នុងការពង្រឹងមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចជើងក្រោម និង មហិច្ចតាចង់ដណ្តើមជាប្រទេសដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿនបំផុតក្នុងតំបន់ផងដែរ។ ដូច្នេះហើយទើបអ្នកជំនាញផ្នែកការទូតអន្តរជាតិ និង អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមួយបានចំនួនបានព្យាករណ៍ថា ប្រសិនបើវៀតណាមទទួលបានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ នោះរដ្ឋកុម្មុយនីស្តខ្លាំងប្រៀបបានទៅនឹងខ្លារដុះស្លាប ទាំងសេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកវិទ្យា និង កសិកម្ម។

កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី

បើគេនិយាយដល់ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ឬ ហៅថា FTA មានន័យថា គឺជាការកិច្ចព្រមព្រៀងលើកលែងរបាំងពន្ធអាករទៅវិញទៅមករវាងប្រទេសនិងប្រទេសដែលចុះហត្ថលេខា លើកិច្ចព្រមព្រៀង។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គឺនឹងសម្រួលជាមួយរបាំងពន្ធអាករ ការកំណត់ចំនួនទំនិញ ដែលគេអាចយល់បានថាជាការធ្វើសេដ្ឋកិច្ចបែបផែនទីផ្សារសេរី ឬ ក្នុងអត្ថន័យការរួមបញ្ចូលសេដ្ឋកិច្ចតែមួយ។

យន្តការកាត់បន្ថយពន្ធនេះ គឺជាទស្សនៈវិស័យតែមួយគត់ដែលគេយល់ថា គឺជាកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីឆ្ពោះទៅសម្រេចឲ្យបាននូវការបង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន។  ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

សហភាពអឺរ៉ុបមានគោលការណ៍លក្ខខណ្ឌជាច្រើនដើម្បីផ្តោះផ្តូរនូវកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីនេះ ជាមួយបណ្តារប្រទេសនៅលើពិភពលោក។ សហភាពអឺរ៉ុបចង់បានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស នយោបាយ និង ការការពារបរិស្ថាន និង ផលិតផលដែលផលិតក្នុងស្រុក មិនយកពីប្រទេសទី ៣ មកធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយ ដែលនេះគឺជាចំនុចមួយជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់មនុស្សជាតិ។

សម្រាប់វៀតណាម និង សហភាពអឺរ៉ុប នៅមុន​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្មនេះ ទំហំដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​អឺរ៉ុប និង​វៀតណាម មាន​ប្រមាណ ៥០ពាន់​លាន​អឺរ៉ូ។ តាម​លោកស្រី ស្នងការ​អឺរ៉ុប​ទទួល​បន្ទុក ពាណិជ្ជកម្ម Cecilia Malmström វៀតណាម​ជាទីផ្សារ​សំខាន់ និង​មាន​សន្ទុះខ្លាំង ជាមួយ​អតិថិជន ប្រើប្រាស់ ប្រមាណ​៩៥លាននាក់។

សម្រាប់សហភាពអឺរ៉ុប កិច្ចព្រមព្រៀងដែលទន្ទឹងរង់ចាំអស់រយៈពេលប្រមាណ ៧ ឆ្នាំ គឺដោយសារកត្តាការពិចារណាលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស នយោបាយ ដែលវៀតណាមមានកំណត់ត្រាមិនល្អប៉ុន្មាននោះទេ។

ប៉ុន្តែ សម្រាប់​ស្នងការ​អឺរ៉ុប លើស​ពីផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច សហភាព​អឺរ៉ុប សម្លឹង​ចង់​បាន​ផងដែរ ការគោរព សិទ្ធិមនុស្ស ការការពារ​បរិស្ថាន ហើយ​និង​សិទ្ធិ​របស់​ពលករ នៅទឹកដី​វៀតណាម។

កាលពីថ្ងៃ​អង្គារ ថ្លែង​ពីទីក្រុង​ហាណូយ រដ្ឋមន្រ្តី​ឧស្សាហកម្ម និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ ស្វាគមន៍កិច្ចព្រមព្រៀង ដ៏សំខាន់ ជាមួយ​សហភាពអឺរ៉ុប។ សម្រាប់​វៀតណាម អំណើះតទៅ អ្នកវិនិយោគ​ពី​សហភាព​អឺរ៉ុប​នឹង​ទទួល​ផលប្រយោជន៍​ពី​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏រីកចម្រើន​របស់​វៀតណាម។ វៀតណាម​ជា​ប្រទេស​ដំបូងគេ នៅក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន ដែល​សហភាពអឺរ៉ុប​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្មជាមួយ។ ក្រៅតែ​ពីវៀតណាម អឺរ៉ុប​កំពុង​សម្លឹង និង​ចរចា​ចង់​បង្កើតផងដែរ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ផ្សេងទៀត ដូចជា ម៉ាឡេស៊ី និង​ថៃជាដើម។

សហភាពអឺរ៉ុបបាននិយាយបន្ថែមថា វៀតណាមគឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតទី២ បន្ទាប់ពីប្រទេសសឹង្ហបុរី នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ។ ពាណិជ្ជកម្មរវាងវៀតណាម និង សហភាពអឺរ៉ុបគឺមានតម្លៃ ៤៧.៦ពាន់លានអឺរ៉ូក្នុងមួយឆ្នាំៗ និង មាន៣,៦ ពាន់លានអឺរ៉ូ សម្រាប់សេវាកម្ម។

លោក ង្វៀន ដេញឆុង នាយកប្រតិបត្តិនៃវិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចកណ្តាលប្រទេសវៀតណាម បានពន្យល់ថា វៀតណាមនឹងចំណេញច្រើនពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដែលលោកហៅថាជាឱកាសមាស ឱកាសពេជ្រ​ទៅវិញ។ លោកវិភាគឃើញថា ប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជោគជ័យ នោះ វៀតណាមនឹងអាចរកចំណូល ប្រមាណ ២.៥ ភាគរយ បូកបញ្ចូលជាមួយ GDP សរុប នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ហើយ ៤.៦​ ភាគរយ នៅឆ្នាំ ២០២៥។

លោក ង្វៀន ដេញឆុង ថា៖ «ជាធម្មតាប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ជោគជ័យ នោះវៀតណាមនឹងក្លាយជាប្រទេសដែលអាចអភិវឌ្ឍ វិស័យបច្ចេកវិទ្យា ហើយក៏អាចបង្កើតការងារបានរាប់ម៉ឺនកន្លែងសម្រាប់ជីវភាពប្រជាជនក្នុ្ងងស្រុក ជាពិសេស គឺតំបន់ដាច់ស្រយ៉ាលផងដែរ។»

យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកសេដ្ឋកិច្ចបានពន្យល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី FTA គឺខុសគ្នាពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដោយសារតែវាមានអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ភាគីទាំងសងខាង ហើយក្រោយមកពីការទទួលបានផលពីពន្ធអនុគ្រោះ EBA។ ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានលក្ខណៈភ្ជាប់គ្នាគឺដៃគូកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី FTA និង អ្នកទទួលបានអនុគ្រោះពន្ធ EBA ត្រូវតែគោរពលក្ខ័ណ្ឌសិទ្ធមនុស្ស។

ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងលើកលែងតែអាវុធ (EBA)

EBA គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើម របស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ ការនាំចូលទំនិញទាំងអស់ លើកលែងតែសព្វាវុធ ទៅសហភាពអឺរ៉ុបពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចទទួលនូវការអនុគ្រោះដោយមិនជាប់ពន្ធនាំចូលនិងកូតា។ EBA គឺជាផ្នែកនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះទូទៅរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលបានចូលជាធរមានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី០៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០១មកម្ល៉េះ និងគ្មានកំណត់ពេលវេលាបញ្ចប់នោះទេ។  ទំនិញនាំចូលទាំងអស់នឹងត្រូវទទួលបាននូវការអនុគ្រោះមិនជាប់ពន្ធនាំចូល និងកូតា ប្រសិនបើអនុលោមទៅតាមវិធានប្រភពដើមទំនិញ និងបណ្តាវិធានពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត។ គម្រោងនេះគ្រប់ដណ្តប់ទៅលើផលិតផលប្រមាណ៧២០០បន្ទាត់ពន្ធគយ ក្នុងនោះ៩១៩បន្ទាត់ពន្ធគយ គឺជាផលិតផលកសិកម្ម។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចចំនួន៤៨ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ ទទួលបានការអនុគ្រោះពីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។ ចំពោះកម្ពុជា EBA ផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យកសិកម្ម ជាពិសេស អង្ករ និងផលិតផលសក្តានុពលមួយចំនួនទៀត។ ជាក់ស្តែង ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបានបង្កើនការនាំចេញអង្ករយ៉ាងច្រើនទៅសហភាពអឺរ៉ុប ជាពិសេសប្រទេសបារាំង អ៊ីតាលី ជាដើម។ ដូចគ្នាដែរ ការនាំចេញ សំលៀកបំពាក់ទៅសហភាពអឺរ៉ុបក៏កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែរ។ ការនាំចេញអាចប្រព្រឹត្តទៅ បាន ដោយសារតែការបន្ធូរបន្ថយលើវិធានប្រភពដើមទំនិញដែលកំណត់ធាតុផ្សំក្នុងស្រុក  (local content) ត្រឹមតែ៣០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។

កម្មវិធី​អនុគ្រោះ​ពន្ធ EBA ក៏ដូចជា​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ទូទៅ GSP ទាំងមូល​ដែរ មាន​គោលដៅ​ជួយ​ដល់​ក្រុម​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ ក្នុង​​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​​ឈាន​​ទៅ​​កាត់​បន្ថយ​​ភាព​​ក្រីក្រ លើក​កម្ពស់​​អភិបាលកិច្ច​​ល្អ និង​គាំទ្រ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចិរភាព ដោយ​​ជួយ​​ជ្រោមជ្រែង​​ក្រុម​​ប្រទេស​​ទាំង​នោះ ឱ្យ​​បង្កើត​​ចំណូល​​បន្ថែម​​តាម​រយៈ​​ការ​​ធ្វើ​​ពាណិជ្ជកម្ម ឬ​​ជំនួញ​​អន្តរជាតិ។

ចំពោះកម្ពុជា ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះបានជួយសម្រាលបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន ក្នុងការនាំចេញវិស័យវាយនភណ្ឌ អង្ករ និង ជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ជជាតិ។  

ប៉ុន្តែនារយៈពេលចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធពីការដកហូតទៅវិញ។ ករណីនេះ បើកម្ពុជារបូត EBA គឺកម្ពុជាត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចបង់ពន្ធចូលទីផ្សារអឺរ៉ុប យ៉ាងតិច ជិត ៧០០ លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ នេះ បើតាមទំហំពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា និង អឺរ៉ុប ដែលហក់ឡើងខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០១៨ គឺជាង ៥០០០ លានដុល្លារ ហើយក្នុងនោះកម្ពុជា នាំទំនិញទៅទីផ្សារអឺរ៉ុបកើនឡើងជាង ៤០០០ លានដុល្លារ។ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និង ធនាគារពិភពលោក បានព្រមានថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាអាចនឹងឈរទ្រឹង  ឬ ធ្លាក់មកក្រោម ៧ ភាគរយវិញ ប្រសិនបើបាត់បង់ EBA ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច ក៏បានប្រមើរមើលដែលថា រយៈពេល ១៥ ឆ្នាំ ទៅមុខទៀត ប្រទេសវៀតណាមដែលទទួលបាន FTA ជាមួយនឹងសហភាពអឹរ៉ុបនោះ គឺនឹងរុញសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមក្លាយជាសសរស្តម្ភនៅអាស៊ាន ហើយចំណែកកម្ពុជានឹងឈរទ្រឹងនៅរយៈពេល ១៥ ឆ្នាំទៀត។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយទាំងសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី និង អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលបាននិយាយថា បើទោះបីជាគ្មានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរសេដ្ឋកិច្ចបាន និងមិនស្លាប់ទេ៕

ព័ត៌មានទាក់ទង

ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩៖ ចាប់បានរថយន្តដឹកលើសទម្ងន់ ២២១គ្រឿង និងពិន័យជាង ៥០០ លានរៀល

ភ្នំពេញ៖ ក្នុងរយៈពេលមួយខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ សមត្ថ[...]

កម្ពុជាត្រៀមរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ប្រណាំងកង់លំដាប់ពិភពលោកនៅតំបន់ឆ្នេរដើមឆ្នាំ២០២០

ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជាបង្ហាញជំហរគាំទ្រការរៀបចំព្រឹត[...]

មន្រ្តីកសិកម្មនិងធនាគារពិភពលោក ពិភាក្សាគម្រោង LASED II​ ស្តីពីការកែប្រែកម្រិតជីវភាពជនក្រីក្រ

ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម និងនាយកប្រត[...]

ព័ត៏មានថ្មី

វីដេអូថ្មីបំផុត